Follow us on: 
facebook
youtube
flick
 

Phát biểu của bà Pratibha Mehta, Điều phối viên Thường trú Liên hợp quốc - Đại diện thường trú Chương trình Phát triển Liên hợp quốc tại Hội thảo về Công ước chống Tra tấn (CAT)

In Email

 

Ngày: 6/6/2014
Sự kiện: Hội thảo về Công ước chống Tra tấn (CAT)
Địa điểm: Khách sạn InterContinental Hà Nội, 1A Nghi Tàm, Hà Nội.

 

Kính thưa ông Vũ Hồng Nam, Chánh văn phòng Bộ Ngoại giao;
Thưa các vị khách quý từ cộng đồng quốc tế và các tổ chức phi chính phủ;
Các đồng nghiệp và bạn bè thân mến;
Thưa các quý bà, quý ông;

Tôi xin gửi lời chào mừng nồng ấm đến tất cả các vị đại biểu.

Cho phép tôi được đặc biệt chào mừng vị khách của chúng ta - Giáo sư Manfred Nowak, người đã đi cả chặng đường dài từ San Francisco đến đây để cùng tham gia sự kiện này và hẳn nhiên là một trong những chuyên gia nổi bật nhất về Công ước chống Tra tấn và Trừng phạt hoặc Đối xử tàn nhẫn, vô nhân đạo làm mất phẩm giá khác (gọi tắt là Công ước chống tra tấn - CAT). Nhờ vào sự tham gia của ông trước đây với tư cách là Báo cáo viên đặc biệt của Liên hợp quốc về Tra tấn, ông đã không chỉ đem đến sự hiểu biết mà còn cả kinh nghiệm thực tiễn về cách thức chuyển ngôn từ của Công ước thành các chính sách và hành động cụ thể.

Hội thảo này diễn ra rất kịp thời khi cả thế giới sẽ kỷ niệm Ngày Quốc tế Ủng hộ các Nạn nhân Tra tấn trong hai mươi ngày nữa, vào ngày 26-6.

Tuyên bố Toàn cầu về Nhân quyền nhắc đến vấn đề tra tấn ngay ở Điều 5, trong đó nêu rằng: "Không ai là đối tượng của tra tấn hoặc sự trừng phạt hay đối xử tàn nhẫn, vô nhân đạo làm mất phẩm giá".

Kể từ khi Tuyên bố được thông qua năm 1948, cộng đồng quốc tế đã liên tục nỗ lực nhằm mở rộng khuôn khổ pháp lý và quy tắc xung quanh vấn đề tra tấn. Năm 1975, Tuyên bố về Bảo vệ Tất cả Mọi người khỏi bị Tra tấn và Trừng phạt hoặc Đối xử tàn nhẫn, vô nhân đạo làm mất phẩm giá khác đã được Đại hội đồng thông qua. Theo sau đó là Công ước chống Tra tấn vào năm 1984 và Nghị định thư không bắt buộc năm 2002.

Ngày nay, Công ước chống Tra tấn đã có 81 bên ký kết và 155 quốc gia thành viên.

Trong cam kết ứng cử vào Hội đồng Nhân quyền của mình, Việt Nam đã cam kết phê chuẩn Công ước chống Tra tấn. Sau đó, Việt Nam đã ký Công ước này vào tháng 11/2013 và hiện đang thực hiệc các công việc để phê chuẩn.

Phê chuẩn và thực thi một công ước về nhân quyền đòi hỏi phải có nỗ lực quốc gia một cách bao trùm và được chuẩn bị kỹ càng, liên quan đến tất cả các cơ quan liên quan, bất kể các ranh giới về thể chế hay quyền hạn.

Cụ thể, Công ước chống Tra tấn sẽ đòi hỏi sự tương tác mạnh mẽ giữa các thể chế khác nhau, trong đó có cảnh sát, các cơ quan công an khác, Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao, các Tòa án Nhân dân Tối cao, cùng các cơ quan công quyền trung ương và địa phương.

Do đó, các thể chế liên quan cần phải phối hợp nhuần nhuyễn, nhận thức được trách nhiệm của họ và có các phương tiện, nguồn lực cần thiết để giám sát và thực hiện công ước chống Tra tấn khi Công ước này được phê chuẩn.

Theo Điều 20 của Hiến pháp sửa đổi, Việt Nam đảm bảo việc bảo vệ khỏi việc tra tấn. Việc sửa đổi các luật tố tụng hình sự đang diễn ra là cơ hội quan trọng để điều chỉnh khuôn khổ pháp lý của Việt Nam cho phù hợp với các nguyên tắc đề ra trong Hiến pháp cũng như tiêu chuẩn quốc tế của Công ước, trong đó có việc xây dựng các quy định cấm sử dụng bằng chứng có được do tra tấn, và thiết lập một cơ chế điều tra, báo cáo và tố tụng tội phạm liên quan đến tra tấn.

Mặc dù việc phê chuẩn và thực thi các công ước về nhân quyền chủ yếu là trách nhiệm của chính phủ song sự đóng góp của các bên phi-nhà nước cũng vô cùng quan trọng.  Theo kinh nghieemjcuar những nước khác, ở cấp quốc gia, xã hội dân sự có thể đóng vai trò quan trọng trong việc ủng hộ thảo luận về cách thức tốt nhất nhằm phát triển các cơ chế ngăn ngừa và cách xây dựng những hệ thống giám sát hiệu quả.  Các Hiệp hội Luật sư có thể hỗ trợ việc phát triển những quy định liên quan; báo chí có thể nâng cao nhận thức trên cả nước về Công ước; và các thể chế hàn lâm có thể xây dựng chuyên môn của cả nước.

Tôi rất vui khi thấy sự kiện hôm nay có các đại diện xã hội dân sự tham gia. Để giúp càng nhiều tổ chức và cán bộ tiếp cận thông tin về Công ước càng tốt, trong năm 2014 sẽ có hai hội thảo nữa về Công ước chống Tra tấn được tổ chức ở Lâm Đồng và TPHCM.

Hệ thống Liên hợp quốc mong muốn được ủng hộ Việt Nam trở thành nước tiếp theo phê chuẩn Công ước chống Tra tấn. Cho phép tôi nhân cơ hội này chúc các quý vị kiểm điểm thành công ở kỳ Kiểm điểm Định kỳ Phổ quát tại Hội đồng Nhân quyền vào ngày 20-6 tại Geneva.

Tôi xin chúc tất cả các quý vị đại biểu sức khỏe, hạnh phúc, hòa bình và chúc hội thảo thành công.

Xin cảm ơn.